Is handschriftonderwijs nog een vak van de toekomst?

16-12-2019

Ieder van ons herinnert zich nog de schrijflessen van vroeger: schrijfschriftjes met dubbele lijntjes waarin je zo mooi mogelijk de voorgeschreven letters, woorden en zinnen moest zien na te schrijven. Sommigen leerden het nog met kroontjespen en inkt, anderen herinneren zich de kroontjespen alleen van plaatjes over vroeger en wellicht van de tekenles.

Heeft dat schrijfonderwijs nog iets te maken met het onderwijs van nu in onze digitale maatschappij?

Als je de huidige basisschool binnenstapt is er weinig dat nog doet herinneren aan het onderwijs uit de tijd van de kroontjespen. Schoolborden zijn vervangen door digiborden. Kinderen zitten niet meer twee aan twee in een bankje, maar werken veelal zelfstandig aan weektaken op diverse plekken in de school, afwisselend op het leerplein en in het klaslokaal. We zien kinderen oefenen op laptops en op computers en zien hen schrijven met balpen in werkboekjes en schriftjes.

Je zou verwachten dat binnen het schrijfonderwijs ook veel is veranderd. Toch zien we daar nog veel schrijfboekjes waarin kinderen willekeurige letters, woorden en zinnen overschrijven tussen dubbele lijnen. Daar zal de komende jaren verandering in komen, verwachten wij, Er is onderzoek gedaan naar de invloed van schrijven op ons leren. Uit onderzoek weten we hoe belangrijk de vaardigheid schrijven is bij het leren lezen. Koppelen we het leren herkennen van een letter aan het schrijven van een letter, dan blijkt de automatisering van de teken-klank-koppeling ook beter te gaan. Ook bij het automatiseren van spelling is het met pen en papier opschrijven van woorden een effectieve leerstrategie. Sterker nog: uit experimenten in vo, mbo, hbo en wo is gebleken dat het maken van aantekeningen met de hand zorgt voor een beter begrip van de leerstof dan wanneer aantekeningen worden getypt.

Wat betekenen deze gegevens voor het schrijfonderwijs van nu en voor de toekomst? Schrijfonderwijs moet aansluiten bij deze wetenschap. Koppel leren lezen, leren spellen en schrijven consequent aan elkaar. Leer kinderen letters die aansluiten bij de behoefte van kinderen van nu: eenvoudige geschreven blokletters zorgen voor een leesbaar handschrift dat ieder kind op snelheid kan schrijven. En zeker als je kinderen daarbij een pen laat kiezen die past bij de eigen voorkeur!

Hoe dit onderwijs eruit kan zien, lees je in het toegankelijke boek Tussen taal & teken, handschriftonderwijs in de 21e eeuw.

Door: Marion van der Meulen en Lia Hesemans