Skip to Content

Topografie:
klaar voor de nieuwe kerndoelen

Topografie, is dat nog wel nodig in een tijd waarin je alle plaatsen op Google Maps kunt opzoeken en de navigatie je brengt waar je moet zijn?

Zeker wel!, oordeelt het ontwikkelteam voor nieuwe kerndoelen van Curriculum.nu: "iedere leerling dient een “geografisch wereldbeeld” op te bouwen. Deze referentiekennis staat zelfs op de eerste plaats bij de bouwstenen voor de nieuwe kerndoelen voor Mens en Maatschappij".

Referentiekennis
In de bouwstenen voor de nieuwe kerndoelen is te lezen: “De plaats waar verschijnselen, ontwikkelingen en vraagstukken zich afspelen, is van belang. Gemeenschappelijke kennis over gebieden, de spreiding van verschijnselen en patronen bieden leerlingen houvast bij het ordenen en duiden van (nieuwe) informatie. Een geografisch referentiekader ondersteunt een wereldbeeld waarin kennis over gebieden én kennis over de samenhang tussen gebieden samengaan. Zo ontstaat een beeld van de wereld met unieke kenmerken en ruimtelijke patronen. De samenleving vraagt om geïnformeerde burgers die kennis hebben over mensen en gebieden, ver weg en dichtbij. Door vraagstukken in hun ruimtelijke context te plaatsen, zijn leerlingen beter in staat om specifieke omstandigheden mee te laten wegen in hun keuzes.”

Topografie
Topografie is al lang een vast onderdeel van het onderwijs, maar steeds met een matig leereffect. De Periodieke Peilingen van het Onderwijs (PPON – Cito) wijzen uit dat de aanpak met blinde kaartjes vol stippen resulteert in een 10 op de topotoets, maar ook dat die kennis weer pijlsnel vergeten wordt. Zonde want topografie fungeert als een kapstok om informatie over de aarde een plek te geven. Het gaat er niet zozeer om dat je een locatie exact weet aan te wijzen, het gaat erom dat je een mentaal kaartbeeld van een gebied opbouwt.

"Bij een atlas valt de verbinding nooit weg".

Atlas of Google Maps?
Een geografisch wereldbeeld, zoals bedoeld in de nieuwe kerndoelen, is veel meer dan topografie. Iedereen die beweert dat het veel gemakkelijker is om plaatsen op te zoeken met Google Maps heeft gelijk. Maar Google Maps is voor kinderen een onoverzichtelijk brei. Daar ligt meteen ook het grote verschil met een atlas – een atlas is een didactisch hulpmiddel dat helpt bij het opbouwen van dat, volgens de kerndoelen, zo belangrijke geografisch wereldbeeld. Sla een pagina in de atlas open en je ziet links de grote overzichtskaart en rechts een aantal themakaartjes, samen vormen ze een verhaal: het wereldbeeld van dat gebied.

Toe aan Topo 2.0?

De Junior Bosatlas heeft op de inzichten uit Curriculum.nu voorgesorteerd, en komt met een volledig nieuwe topografiemethode, bestaande uit de atlas en een reeks van drie werkatlasjes met de titel Mijn eigen Bosatlas.

Mijn eigen Bosatlas
Met de nieuwe werkboekenreeks Mijn eigen Bosatlas bouwen de leerlingen aan een bewaarexemplaar van hun opgebouwde geografisch wereldbeeld. Volgens het Topo 2.0 stappenplan wordt de topografie betekenisvol gekoppeld aan kaartvaardigheden en kaartbeeld. Daarmee oefenen de leerlingen ook meteen vaardigheden die zij moeten gebruiken als ze op het internet informatie verzamelen voor werkstukken en spreekbeurten.

“Kunnen de leerlingen dit ook op de computer doen?”, is een vraag die we veel krijgen. Opdrachten maken met meerdere kaarten naast elkaar is echter heel lastig. Vandaar dat we denken dat papier hier nog steeds de beste oplossing is.".

Gratis topo-instructievideo’s
Voor de Topo 2.0 aanpak hebben we korte video’s gemaakt die de topografie een gezicht geven. De video’s introduceren een gebied, wekken de nieuwsgierigheid van de leerlingen en zorgen dat de stof beklijft. De video’s laten ook zien hoe kaartvaardigheden helpen om je wereldbeeld te vergroten. Heel handig is de “freeze” melding. Zet de video stop op het digibord en je hebt een ideale digitale wandkaart om het gebied verder te bespreken en de topografie klassikaal in te oefenen.
 

“Kijk op www.juniorbosatlas.nl voor de handige topo-video’s. Gratis!".