The making of Nectar 4e editie, vwo 5, H10

19-11-2019

Wie zijn er nou allemaal betrokken bij het maken van zo’n hoofdstuk, of doet de auteur het echt allemaal zelf? En hoe pas je zo’n hoofdstuk nu aan op de leerlingen waar het voor bedoeld is?

Lees mee met methodeschrijver Joop Wolters. Hij vertelt over het tot stand komen van het tiende hoofdstuk van Nectar vwo 5 (4e editie). 

 

Vlak voor de vakantie rammelde de brievenbus: Nectar 5vwo. Eindelijk! Snel blader ik het boek door. Ziet er goed uit, strak, mooie afbeeldingen, heldere kleuren. Ik ben benieuwd wat de leerlingen ervan vinden.

Wat langer blijf ik staren naar H10 Voeding en vertering. Dit hoofdstuk startte meer dan anderhalf jaar geleden met een idee. Wat er in het hoofdstuk moest komen, was natuurlijk al lang bekend. De leerstof is keurig omschreven in eindtermen. Maar de context van het hoofdstuk ligt nog helemaal open. Voor havo-leerlingen kies je vaak voor een context uit de beroepensfeer of uit hun belevingswereld. Voor vwo-leerlingen ligt een context over wetenschappelijk onderzoek meer voor de hand. Een idee werd geboren. Het hoofdstuk Voeding en vertering krijgt de context het onderzoek naar de darmflora.

Eerst wat googelen. Het programma Lifelines van het
UMC Groningen kwam snel in beeld. Een enthousiaste hoogleraar koppelde me aan een net zo enthousiaste promovenda. Via haar kwamen allerlei wetenschappelijke gegevens binnen. Dan volgt een vertaalslag. Eerst moet ik het zelf begrijpen en dan zo opschrijven dat een vwo-leerling van 16 jaar het ook snapt. Dat gaat dan weer voor controle naar de promovenda. Er volgt een proces van schaven en bewerken. Weer later moet de eindredactie nog helemaal in de stof duiken en tenslotte moet de tekenaar er iets moois van maken. Meer controles, een proefdruk en dan uiteindelijk het verlossende gerammel van de brievenbus. We zijn anderhalf jaar verder.

Biologieboeken maken is ingewikkeld, dat is duidelijk. Dat komt ook doordat de biologie zelf ingewikkeld is. Je kunt bij het lesgeven de eindtermen aanhouden en simpel beschrijven hoe verteringenzymen koolhydraten, eiwitten en vetten afbreken in de darmen. Daarmee komt een leerling al ver bij zijn eindexamen. Maar in dit geval ga je dan compleet voorbij aan wat al die bacteriën in de darmen doen. En ontneem je de leerlingen het plezier en het verrassende van de biologie. Bovendien ga je zelf anders naar de biologie kijken. Zoals de medewerkers van Lifelines doen. Zij zijn vooral enthousiast over bron 1. ‘Daar gaat het om, je darmbacteriën en de soorten voedsel’. Eerlijk gezegd had ik zelf zo niet eens naar het hoofdstuk gekeken.

Inmiddels is Lifelines al weer veel verder. Het DNA van de darmbacteriën is in kaart gebracht, maar ook het DNA van de bacteriofagen die in die bacteriën leven is traceerbaar. Bij die opmerking duizelde het mij: fagen die van bacteriën leven die weer in symbiose met mensen leven.  Dat wordt een hele uitdaging voor de nieuwe Nectar-edities.

Joop Wolters, Auteur Nectar